Kaşgarlı Mahmut adından da anlaşılacağı gibi en az 3 bin yıllık Türk medeniyeti merkezlerinden biri olan Doğu Türkistan’ın Kaşgar şehrinde doğdu. Türk illerinin tamamına yakınını gezerek Türk Lehçelerinin sözlüğünü yazdı. Bugünden bakarak diyebiliriz ki gelmiş geçmiş en büyük bilim adamlarımızdan biri Kaşgarlıdır. On birinci asırda Türk dünyasından topladığı kelimelerden oluşturduğu sözlüğü Dîvânu Lugâti’t-Türk’le 9 binin üzerinde kelimenin günümüze ulaşmasını sağladı. Onun sayesinde kelimelerimizin etimolojilerini ve anlamlarını daha sağlıklı bir şekilde bilebiliyoruz.Kaşgarlı eserini yazdıktan sonra doğum yeri olan Kaşgar’a geri dönmüş. Kaşgar yakınındaki Oypal’da kendi adına bir medrese açarak öğrenciler yetiştirmiş. 97 yaşında ölünce bu medresenin yanına defnedilmiş. Türbesini ziyaret edip dua etmek nasip oldu bize de. Bu mezar külliyesinin girişinde kocaman bir heykeli dikilmişti Kaşgarlı’nın. Gelen haberlere göre Faşist Çin idaresi bu heykeli yıktırmış. Külliyenin geri kalan eserlerine, türbeye ne yaptığını bilmiyoruz.Belgrat’ta Osmanlının inşa ettiği 250 den fazla camiden bugün biri ayakta, Sofya’da 200 den fazla camiden bugün biri ayakta. Faşist yönetimler inşa edilen medeniyeti yok etmek için insanları toplu katliamlara tabii tutmakla yetinmeyip mezar taşlarından ibadethanelerine hatta köprülerine varıncaya kadar her şeyi yok ediyorlar. Çünkü faşizan bir anlayışla amaçları kültürleri tektipleştirmek, insanları tarih ve kültüründen kopararak mankurtlaştırmak.2013 yılının Ocak ayında Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesinde, sevgili kardeşim Prof. Dr. İsmail Doğan ile sunduğumuz bir projeyle Doğu Türkistan’ı köy köy mahalle mahalle görme şansımız oldu. Çin Faşizmi ve zulmü de o yıldan sonra katlanarak arttı. Bu araştırma gezimiz sırasında Mahmud Kaşgari’nin mezar külliyesini de iki kere ziyaret edip yüzlerce resim çektik, dualar okuduk, görevli Uygur kardeşimizden bilgiler aldık. Bu resimler Çin yıksa da bundan sonraki tarihe tanık olarak kalacaktır. Turan erleri tarafından bir gün özgürlüğüne kavuşacağına gönülden inandığım Doğu Türkistan’da yıkılan Kaşgarlı Külliyesinin, heykelinin yerine daha görkemlisi mutlaka dikilecektir. Buna inancım tamdır. Doğu Türkistan bir gün mutlaka özgür olacak, gök bayrak özgürce dalgalanacak. Tanrı Türk’e Yar Olsun Doğu Türkistan Var Olsun!
